Helmut Newton

31 października 1920 roku, 91 lat temu, przyszedł na świat jeden z największych fotografików XX wieku: Helmut Newton. Dzisiaj o wystawie jego prac w Berlinie.

Po raz chyba pierwszy w historii fotografii wystawione zostały na widok publiczny prace Helmuta Newtona wykonywane w technice znanej powszechnie jako ‘polaroid’: artysta zaczął ją wykorzystywać bardzo intensywnie w latach siedemdziesiątych XX wieku, w szczególności w swoich zdjęciach mody. Jak kiedyś przyznał, ta technika była mu bardzo pomocna przy rejestrowaniu gorących chwil i niepowtarzalnych już potem nigdy scen. Po naciśnięciu migawki mógł przecież niemal natychmiast zobaczyć to, co uchwycił w kadrze: a to bardzo ważne, kiedy zdajemy sobie sprawę, że nic nie trwa dłużej, niż ułamek sekundy. Dzisiaj to wszystko jest o wiele prostsze. Fotografia cyfrowa uwalnia nas od niepewności, co udało nam się utrwalić – a co nam już bezpowrotnie umknęło. Dla Helmuta Newtona technika ‘polaroid’ była szkicowaniem rzeczywistości: mierzeniem światła i badaniem kolorystyki, zimną oceną kompozycji obrazu. Kończył swe arcydzieła dopiero potem, już w pełnej oprawie.

Zapraszamy Państwa na parę wybranych fragmentów berlińskiej wystawy. W szczególności na fotografię modelki w prześwitującym body, opatrzoną adnotacją: ‘Mungo’: pewien znajomy artysta określił to zdjęcie, jako prawdziwą rewelację – chociaż miał zastrzeżenia do aranżacji kobiecych dłoni. Ale w końcu sztuka układania kobiecych dłoni zawsze wymykała się prostemu rozumowi mężczyzn.

Nawiasem mówiąc, Helmut Newton często gryzmolił coś na marginesach swoich polaroidowych zdjęć. Najczęściej były to daty i nazwy miejsc, w których były wykonywane, czasami imiona lub pseudonimy modelek, a niekiedy nawet – jakieś dodatkowe komentarze. Wspaniale się to dzisiaj czyta.

Mój znajomy artysta upodobał sobie jeszcze dwie prace spośród prawie trzystu prezentowanych obecnie w Berlinie ‘polaroidów’ Helmuta Newtona: pierwsze to zdjęcie wykonane na plaży w St. Tropez w 1978 roku, całe już 33 lata temu: wszystko jest na nim urocze, jak wyznał zachwycony (mój znajomy, oczywiście). Kolory na nim i cienie, a także zmyślne ubiory utrwalonych na fotografii Pań.

I drugie, wykonane w Paryżu w 1981 roku. Tutaj niewątpliwie powala spojrzenie modelki i jej uwodzicielska rękawiczka: jakiego ona była wówczas koloru, dzisiaj nikt już prawdy nie dojdzie. Czarna ? W odcieniach zieleni ? W oczach mego znajomego artysty widziałem jakże głęboką zadumę.

Helmut Newton zmarł tragicznie 23 stycznia 2004 roku w Los Angeles. Jego grób znajduje się na jednym z cmentarzy w Berlinie (powyżej, photo: RIbberlin, Wikipedia Commons).

Zapraszam do naszej galerii.
Jan Guja, Fundacja Promethidion.eu