Czy stoimy u bram rewolucji, a może tęsknimy podświadomie za metafizyką czy nutką grozy, za poczuciem dreszczyku człowieczeństwa? Na każdym kroku spotykamy się z hasłami w podobnym klimacie: wizja szczęścia za cenę nudy mechanicznego bezdusznego życia (T. Kozak odwołujący się do Witkacego, Kojeva), zmęczenie rzeczywistością (Krytykant), dążenie człowieka do autodestrukcji, zanik idei (Zizek, Freud, Lacan)… Osoby pamiętające rok 68 nierzadko wspominają go jako czas niezapomnianej wzniosłości, wspólnoty, jedności w walce o idee. Tak, największe natężenie metafizyki pojawia się przy niedoborze szczęścia, przy inspirującej grozie i stymulującym okrucieństwie. Ci, którzy pamiętają 68 rok mówią, że wtedy inny był duch, inni ludzie, że teraz tego już nie ma, teraz to byłoby niemożliwe.

Rzeczywiście, tak sytuacja wygląda, jednak determinujące zdają się być czynniki zewnętrzne, które ową jedność i podniecenie podsycają. Gdyby pojawił się stymulujący bodziec, utęskniony wróg, mielibyśmy powód i argument do działania, wspólna idea zdominowałaby indywidualne wygodnictwo, pielęgnowaną przestrzeń prywatną. W przeciwnym wypadku naruszanie zasad prywatności wydaję się bezcelowe, śmieszne, czy absurdalne. Nie ma sensu i motywacji dla ekspresji, wszystko odbywa się w ramach ustalonej logiki, grzeczności i bezrefleksyjności. Tak jest ogólnie w społeczeństwie zachodnim, tak jest w świecie sztuki współczesnej tworzonej przez stabilne zasady rynku sztuki.