Kiedy parę dni temu pokazywałem Państwu ‘Śniadanie na trawie’ Paul’a Cézanne i opowiadałem o widoku gór – zatęskniłem nagle do obrazów tego łysego gościa z brodą. Jak napisał kiedyś Józef Czapski ‘Cézanne zapłodnił poprzez swoje malarstwo taką ilość kierunków, tyle różnorodnych talentów, jak chyba żaden malarz XIX wieku: Van Gogh, Gauguin, Maurice Denis, Bernard, potem fowizm, kubizm, cały szereg postkubistycznych i postimpresjonistycznych kierunków; wszystko to jest "zaczepione" o dzieło samotnika z Aix de Provence. ’

Podobno na miesiąc przed swą śmiercią ten 68-letni mężczyzna zapytał Któregoś z Przyjaciół bardzo retorycznie: "Czy dojdę do celu tak poszukiwanego, o który tak długo się ubiegam? Pragnę tego, ale dopóki cel nie jest osiągnięty, trwa we mnie mętne uczucie niedomagania, które nie może zniknąć, dopóki nie dojdę do portu, tzn. nie zrealizuję tego czegoś (…) A więc prowadzę dalej moje studia... Jestem stary, chory i przysiągłem sobie, że umrę malując". Nie wiem, czy mu się to udało: ale wiem, że w swoich obrazach udaje mu się żyć nawet po śmierci; do dzisiaj.

W 1896 roku Paul Cézanne namalował jeden z najpiękniejszych widoków JEZIORA, jakie znam: nie jest ważne, jak brzmi jego nazwa i gdzie się ono kryje przed nieproszonym wzrokiem. Ważne jest jedynie, iż ono było tam i jest zawsze; jest ciche i spokojne, ufne i otwarte na wszystkie nasze ruchy, wszystkie nasze małe kroki i słowa – na nasze istnienie; ale czasami też jest stanowcze i nagle przemówi potężnym swym głosem o tym, co robimy niedobrze, albo przecież moglibyśmy uczynić znacznie lepiej.. I takie też ono zawsze pozostanie: tam, w naszej pamięci.

Rok potem stworzył kolejny ze swych wielu wspaniałych obrazów nagich kobiet i tylu wielbiących je mężczyzn: swą wizję Przenajświętszej i Wiecznie Królującej Kobiecości. Ale było to już po jego drugich narodzinach – jego objawieniu się jako prawdziwej gwiazdy europejskiego malarstwa XIX wieku. Czy wiecie Państwo, jak się to wtedy odbyło?

W listopadzie 1895 roku, wkrótce po swoim pierwszym pokazie malarstwa Van Gogha, Ambroise Vollard zorganizował też pierwszą indywidualną wystawę prac Paula Cézanne. Artysta miał już wtedy prawie 56 lat, ale był w Paryżu dotychczas niemal całkowicie nieznany. W swoich jakże uroczych pamiętnikach Vollard opisywał wtedy, jak długo podglądał obrazy Cézanne’a w oknie lokalu Père Tanguy'a, zanim zrozumiał, że to on musi je tak naprawdę pokazać paryskiemu światu. Sam Cézanne był po prostu ciapą, życiową niezdarą i zawsze bezgranicznie polegał na swym synu w kwestiach biznesu: Vollard wyczuł to niemal natychmiast i jako, że Cézanne był wtedy chyba jedynym wielkim mistrzem impresjonizmu nie mającym wsparcia żadnego ze znanych paryskich marszandów – losy tych dwóch panów zaczęły się odtąd splatać. Poprzez syna artysty Vollard zabezpieczył sobie ponad 150 największych prac Cézanne’a, które zaczął rotacyjnie wystawiać w swej galerii przy rue Laffitte 39: jak sam potem twierdził, zaryzykował cały swój majątek na zorganizowanie tej wystawy i w końcu nie było go niemal stać na właściwe oprawienie płócien. Ale ta wystawa jednak się odbyła i stała się po prostu wielkim wydarzeniem. Była tam między innymi niezrównana i obrazoburcza ‘Nowoczesna Olimpia’, La Pacha z 1870 roku

Dla świata artystycznego i kolekcjonerów sztuki, dla których Paul Cézanne pozostawał praktycznie nieznany przez niemal dwie dekady – wystawa ta stała się czymś na kształt objawienia. Praktycznie z dnia na dzień Cézanne stał się uznaną gwiazdą. Degas, Monet i Pissarro zaczęli kupować jego obrazy, a jego ‘kąpiele’ (postaci ‘Kąpiących się’ ) wywarły niewątpliwy wpływ na twórczość nie tylko tych trzech wielkich mistrzów: również na Paul’a Gauguin i Auguste Renoir’a. Urokowi pomysłów dojrzałego Cézanne nie oparli się również potem młodzieńcy: Pierre Bonnard, Maurice Denis, Henri Matisse i Pablo Picasso. Oni też wszyscy przysporzyli Vollardowi i Paulowi Cézanne bardzo wielu chyba klientów.

Wystawa w 1895 roku rozsławiła nazwisko artysty, uczyniła go jednym z najbardziej cenionych malarzy XIX wieku, a jego marszanda - bogatym już niebawem człowiekiem. Wkrótce potem Vollard zorganizował dwie następne wystawy twórczości tego Artysty.

Za chwil parę pokażemy Państwu cudowną popołudniową kawę w Neapolu Paula Cézanne: i tę samą włoską kawę, tym razem bardzo współczesną - Francisa Bacona. Zapraszamy.

JG, Fundacja Promethidion.eu